Η παρούσα μελέτη αφορά στο επαγγελματικό περίγραμμα του/της Τεχνικού Ξυλοναυπηγικής. Ο/Η Τεχνικός Ξυλοναυπηγικής αναλαμβάνει την ναυπήγηση σκαφών από φυσική ξυλεία χρησιμοποιώντας κυρίως παραδοσιακές εμπειρικές τεχνικές εμπλουτισμένες με νέες τεχνολογικές εξελίξεις σε υλικά και εργαλεία. Η παραδοσιακή μορφή ναυπήγησης που χρησιμοποιείται βασίζεται σε μία πολύπλοκη παραδοσιακή τέχνη που συνδυάζει ένα ευρύ πεδίο γνώσεων και τεχνικών που μεταφερόταν από γενιά σε γενιά με την προφορική παράδοση και την εμπειρική μαθητεία. Πρόκειται ουσιαστικά για την χειροτεχνική κατασκευή σκάφους από φυσική ξυλεία (σύλληψη, σχεδίαση, κατασκευή, εξοπλισμός και διακόσμηση) πλαισιωμένη από πολιτισμικές πρακτικές και αντιλήψεις της κάθε εποχής. Επιπλέον διαθέτει γνώσεις και εμπειρία στην συντήρηση των ξύλινων σκαφών.

Η διαδικασία ναυπήγησης ενός ξύλινου σκάφους, περιλαμβάνει καταρχήν την δημιουργία του κατάλληλου ναυπηγικού σχεδίου, την επιλογή και προμήθεια των πρώτων και βοηθητικών υλών, τον τρόπο επεξεργασίας και διαμόρφωσης των επιμέρους τμημάτων που συνθέτουν το σκάφος και τέλος την συναρμογή τους.

Ο/Η Τεχνικος Ξυλοναυπηγικής απασχολείται κυρίως σε μικρά, οικογενειακού τύπου ναυπηγεία ενώ ένα μικρό ποσοστό σε μεγαλύτερα.

The present study concerns the professional profile of the “Wooden Shipbuilding Technician “. The craftsman undertakes the construction of boats from natural wood using mainly traditional empirical techniques enriched with new technological developments in materials and tools. The traditional form of shipbuilding used is based on a complex traditional craft that combines a wide range of knowledge and techniques passed down from generation to generation with oral tradition and experiential learning. It is about the manual construction of a boat from natural wood (concept, design, construction, equipment and decoration) framed by cultural practices and perceptions of each era. In addition, he/she has knowledge and experience in the maintenance of wooden boats.

The process of building a wooden boat includes, in principle, the creation of the appropriate shipbuilding plan, the selection and supply of raw and auxiliary materials, the way of processing and shaping the individual parts that make up the boat and finally their assembly.

The wooden shipwright is mainly employed in small, family-type shipyards, while a small percentage in larger ones.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ
Ο επαγγελματίας Τεχνικός Ξυλοναυπηγικής αναλαμβάνει να ναυπηγήσει ξύλινα σκάφη μικρού και μεσαίου μεγέθους (εκτόπισμα μέχρι 400 τόνους). Σχεδιάζει τις ναυπηγικές γραμμές του υπό ναυπήγηση σκάφους, τις αποτυπώνει στην υπό επεξεργασία φυσική ξυλεία που έχει επιλέξει για το κάθε εξάρτημα του σκάφους, διαμορφώνει και συνθέτει τα επιμέρους μέρη του φέροντος δομικού σκελετού, επενδύοντας τελικά την κατασκευή με κατάλληλη ξύλινη επένδυση. Κατασκευάζει ιστία και τον ξύλινο εξοπλισμό για ιστιοφόρα Επίσης πραγματοποιεί εργασίες περιοδικής συντήρησης των ξύλινων σκαφών και προστασίας τους έναντι του έντονα διαβρωτικού θαλάσσιου περιβάλλοντος. Εργάζεται σε παραλίμνια, παραποτάμια ή παραθαλάσσια ναυπηγεία (καρνάγια) εντός λιμένων ως μέρη του αιγιαλού και χρησιμοποιεί παραδοσιακές κυρίως ναυπηγικές μεθόδους βασιζόμενος στη χρήση αντίστοιχων εργαλείων και υλικών.

Για την εκτέλεση των καθηκόντων του απαιτούνται γνώσεις και δεξιότητες συναφών επαγγελμάτων όπως του Ξυλουργού και του Επιπλοποιού με κυρίαρχο σημείο αναφοράς τη συνθετική ικανότητα ένωσης επιμέρους ξύλινων κατασκευών, κατάλληλων για χρήση σε υδάτινο περιβάλλον, προκειμένου το τελικό προϊόν, το σκάφος, να είναι αξιόπλοο.

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΝΑΣΧΟΛΗΣΗΣ
Μικρές ναυπηγικές δομές (καρνάγια) σε παραθαλάσσιες (μέρος της παραλίας και του αιγιαλού), παραλίμνιες και παραποτάμιες περιοχές. Επαγγελματικοί χώροι, με το μεγαλύτερο μέρος τους εκτεθειμένο στις ανά εποχή καιρικές και περιβαλλοντικές συνθήκες. Διαθέτουν συνήθως στεγασμένο χώρο για τη φύλαξη και ξήρανση της ξυλείας, στεγασμένο και φυλασσόμενο χώρο με ξύλινο δάπεδο για τον ναυπηγικό σχεδιασμό (σάλα), τουλάχιστον μία (1) ναυπηγική κλίνη/σχάρα ανέλκυσης και καθέλκυσης σκαφών και, στις μεσαίου και άνω μεγέθους μονάδες, ξεχωριστά τμήματα μηχανολογικών, ηλεκτρολογικών και ξυλουργικών εργασιών.

ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ
Για την άσκηση του επαγγέλματος δεν απαιτείται ειδική άδεια εργασίας.

ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΑΠΟΚΤΗΣΗΣ ΤΩΝ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ
Οι υφιστάμενες εκπαιδευτικές διαδρομές είναι αυτές που προσδιορίζονται από νομοθετικές ρυθμίσεις, οι οποίες είναι σε ισχύ και περιγράφουν τις προϋποθέσεις για την απόκτηση επαγγελματικών αδειών και επαγγελματικών δικαιωμάτων για ένα συγκεκριμένο επάγγελμα.

Για το παρόν επαγγελματικό περίγραμμα δεν απαιτείται άδεια άσκησης επαγγέλματος.

Παρακάτω προτείνονται εναλλακτικές επιλογές διαδρομών που μπορεί να ακολουθήσει κάποιος για να αποκτήσει τα απαιτούμενα προσόντα άσκησης του επαγγέλματος.

Προτεινόμενες Διαδρομές Απόκτησης των Απαιτούμενων Προσόντων:

«Τεχνικός Ξυλοναυπηγικής»

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ
Οι «Τεχνικοί Ξυλοναυπηγικής» ασκούν το επάγγελμα εργαζόμενοι σε ναυπηγία της παραθαλάσσιας ή παραλίμνιας Ελλάδας. Δεν εκπροσωπούνται από κάποιον επαγγελματικό φορέα λόγω της μη θεσμικά κατοχύρωσης του επαγγέλματος. Επίσης δεν υφίστανται ανάλογες εκπροσωπήσεις των εργαζομένων σε πρωτοβάθμιο και δευτεροβάθμιο επίπεδο από συνδικαλιστικό φορέα που στελεχώνεται αποκλειστικά από τεχνίτες τέτοιας ειδικότητας. Στην πράξη κατά τη κατάρτιση συλλογικών συμβάσεων εργασίας σε ναυπηγοεπισκευαστικούς φορείς διάφορης δυναμικότητας, εκπροσωπούνται κυρίως από τη Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργατοϋπαλλήλων Μετάλλου (Π.Ο.Ε.Μ.) λόγω της φύσεως του επαγγέλματος.
Με σκοπό τη διάσωση και την ανάδειξη της επαγγελματικής αυτής τέχνης αλλά και των παραδοσιακών ξύλινων σκαφών δραστηριοποιούνται οι εξής φορείς:
1. «Ελληνικός Σύνδεσμος Παραδοσιακών Σκαφών», Λεωφόρος Δημοκρατίας 90, Πέραμα Αθήνα, ΤΚ 186 63 Τηλ. 210-4412085, Τηλ/τυπο (fax): 210-4415074, Διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου: info@traditionalboats.gr ιστότοπος: www.traditionalboats.gr.
2. «Πρωτέας» Μη Κερδοσκοπικό Σωματείο για τη Διάσωση και Διατήρηση της Παραδοσιακής Ναυπηγικής και Παραδοσιακής Κληρονομιάς, Τσιριγώτη 5 & Ε.Ε. Σταύρου Χαλκίδα, ΤΚ 34 100 Τηλ.-Τηλ/τυπο (fax): 22210-87669 Διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου: proteas-hmh@gmail.com.
3. Πνευματικό Ίδρυμα Σάμου «Νικόλαος Δημητρίου», Πυθαγόρειο Σάμου, ΤΚ 83 103 Τηλ. 22730-62286, Τηλ/τυπο (fax): 22730-62287, Διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου: pnedim@otenet.gr.4.
4. Μουσείο Ναυπηγικών και Ναυτικών Τεχνών του Αιγαίου (ΜΝΝΤΑ) και ο Σύλλογος Φίλων του Μουσείου Ναυπηγικών και Ναυτικών Τεχνών του Αιγαίου

ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ
−Σχεδιάζει σε φυσικό μέγεθος (κλίμακα 1:1) τα βασικά στοιχεία του σκελετού του σκάφους.
−Μετατρέπει σε κλίμακα 1:1 τα σχέδια των επί μέρους στοιχείων του σκάφους
−Επιλέγει και επεξεργάζεται την κατάλληλη ξυλεία, με σκοπό την διαμόρφωση των επιμέρους ξύλινων τμημάτων του σκάφους.
−Κατασκευάζει και καλύπτει τον σκελετό του σκάφους, ως ολοκληρωμένο στατικό φορέα.
−Στεγανοποιεί τον σκελετό του σκάφους. Κατασκευάζει τα ιστία και τα ξύλινα στοιχεία ιστιοφορίας για τη χρήσης του σκάφους στη θάλασσα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ
−Αγγλική επαγγελματική ορολογία
−Ανάγνωση ναυπηγικού, μηχανολογικού και ελεύθερου σχεδίου
−Βασικές αρχές υγιεινής και ασφάλειας σε ναυπηγικές εγκαταστάσεις
−Βαφή ξύλινου σκάφους
−Βιομηχανικός σχεδιασμός, σχεδιαστικά προγράμματα με χρήση Η/Υ
−Είδη εξοπλισμού εφαρμογής προϊόντων προστασίας ξύλου
−Είδη εξοπλισμού και μηχανών επεξεργασίας ξύλου
−Ειδικοί κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας και συμπεριφοράς
−Εξαρτήματα σύνδεσης προϊόντων ξύλου και τρόποι τοποθέτησης/χρήσης
−Ιδιαιτερότητες και απαιτήσεις σε υλικά για διαφόρων τύπων σκάφη
−Κανονισμοί ασφάλειας-πρόβλεψης ατυχημάτων
−Μέθοδοι, εξοπλισμός και τρόποι σχεδιαστικής απεικόνισης και αποτύπωσης ναυπηγικών γραμμών
−Τρόποι σχεδιαστικής αντιγραφής και δημιουργίας χναριών για τμήματα της κατασκευής ξύλινου σκάφους
−Μέσα και διαδικασίες σχεδίασης ναυπηγικών γραμμών σε κλίμακα 1:1 βάσει εμπειρικού ή σύγχρονου τρόπου
−Μετρήσεις και επιμετρήσεις (μήκη, πλάτη, εμβαδά και όγκοι)
−Μηχανολογία και βασικά στοιχεία μηχανών
−Σύνθετα συστήματα κατεργασίας προϊόντων ξύλου (μηχανήματα αριθμητικού ελέγχου CNC, CAD, CAM).
−Συντήρηση και επισκευή μηχανημάτων επεξεργασίας και διαμόρφωσης ξύλινων τμημάτων του σκάφους
−Τεχνολογία προϊόντων εφαρμογής για συντήρηση ξύλου και συναφών υλικών
−Τεχνολογία προϊόντων ξύλου και συναφών υλικών
−Τρόποι μηχανικής κατεργασίας ξύλου και προϊόντων του
−Χρήση βασικών χειροκίνητων εργαλείων για την κατασκευή ξύλινων σκαφών
−Τρόποι μόνωσης και στεγανοποίησης προϊόντων ξύλου
−Τρόποι σύνδεσης προϊόντων ξύλου και ιδιαίτερα ναυπηγικών κατασκευών
−Τυποποίηση, ποιοτικός έλεγχος και μετρήσεις εργαλείων και ξύλινων τμημάτων του σκάφους
−Στοιχεία στατικής αντοχής και ναυπηγικής θεωρίας για μικρά σκάφη
−Τρόποι κατασκευής ιστίων και ξύλινων στοιχείων ιστιοφορίας και χρήσης στη θάλασσα
−Διαδικασίες εγκατάστασης μηχανολογικού, υδραυλικού και ηλεκτρικού εξοπλισμού σε ξύλινα σκάφη
−Στοιχεία νομοθεσίας και κανονισμοί για ξύλινα σκάφη

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ
−Αποτύπωση σχεδίων σε ξύλο
−Βαφή ξύλινων επιφανειών
−Βιάρισμα νομέων σκάφους
−Εκπόνηση τεχνικών σχεδίων με συμβατικά μέσα
−Εκπόνηση τεχνικών σχεδίων με τη χρήση λογισμικού
−Επιλογή και χρήση ειδικών εργαλείων και μηχανημάτων κατεργασίας του ξύλου
−Επιλογή κατάλληλου τύπου ξυλείας για ναυπηγική χρήση
−Εφαρμογή μεθόδων σχεδιαστικής απεικόνισης
−Εφαρμογή οδηγιών τεχνικών εγχειριδίων λειτουργίας εξοπλισμού
−Εφαρμογή οδηγιών τεχνικών εγχειριδίων μηχανημάτων και εργαλείων άρμοσης ξύλινων τμημάτων
−Εφαρμογή τεχνικών και διαδικασιών άρμοσης ξύλινων προϊόντων
−Εφαρμογή τεχνικών και διαδικασιών συντήρησης ξύλινων προϊόντων
−Εφαρμογή τεχνικών και διαδικασίας επεξεργασίας ξυλείας για ναυπηγική χρήση
−Εφαρμογή τεχνικών και διαδικασιών σχεδίασης των ναυπηγικών γραμμών
−Μόνωση ξύλινων επιφανειών
−Πέτσωμα γάστρας
−Πέτσωμα κουβέρτας
−Ξυλουργικές εργασίες για τον μηχανολογικό, υδραυλικό και ηλεκτρικό εξοπλισμό σε ξύλινα σκάφη
−Στεγανοποίηση ξύλινων επιφανειών
−Τήρηση κανόνων υγείας και ασφάλειας
−Τοποθέτηση νομέων σκάφους
−Κατασκευή ιστών και ξύλινων στοιχείων ιστιοφορίας και χρήσης στη θάλασσα
−Χρήση ειδικών εργαλείων και μηχανημάτων σύνδεσης προϊόντων ξύλου
−Χρήση ειδικών εργαλείων σχεδίασης τμημάτων του σκάφους
−Χρήση εργαλειακού εξοπλισμού συντήρησης/προστασίας ξύλινων επιφανειών
−Χρήση εργαλείων και υλικών επένδυση σκελετού σκάφους
−Χρήση μέσων ατομικής προστασίας

ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
–

3 Στην παρούσα μελέτη η φράση «Τεχνικός» αναφέρεται και στα δύο φύλα. Το αρσενικό γραμματικό γένος χρησιμοποιείται για καθαρά πρακτικούς λόγους.