Η παρούσα μελέτη αφορά στην ανάπτυξη του επαγγελματικού περιγράμματος του/της χειριστή/χειρίστριας μονάδων παραγωγής πετρελαιοειδών, σύμφωνα πάντα με την χρησιμοποιούμενη μεθοδολογία. Ο/Η χειριστής/χειρίστρια μονάδων παραγωγής πετρελαιοειδών είναι υπεύθυνος/η για την ομαλή, παραγωγική και ασφαλή λειτουργία των επιμέρους μονάδων παραγωγής πετρελαιοειδών ενεργώντας για τον σκοπό αυτό είτε απευθείας στο πεδίο, είτε μέσω συστημάτων τηλεχειρισμού και παρακολούθησης. Ουσιαστικά, εκτελεί εργασίες για την παραγωγή κλασμάτων πετρελαίου στις εγκαταστάσεις διύλισης πετρελαιοειδών και ταυτόχρονα ελέγχει, καταγράφει και παρακολουθεί την χρονική εξέλιξη των διαφόρων μεταβλητών λειτουργίας για να διαπιστώσει τυχόν αποκλίσεις από τις επιθυμητές τιμές. Επίσης, προετοιμάζει τον χώρο και τον επιμέρους εξοπλισμό για την εκτέλεση εργασιών συντήρησης, μετατροπών ή επεκτάσεων στις εγκαταστάσεις ευθύνης του παρακολουθώντας την εξέλιξη τους ως υπεύθυνος για τον έλεγχο της τήρησης των προβλεπόμενων μέτρων υγείας, ασφάλειας και προστασίας του περιβάλλοντος. Τέλος αντιμετωπίζει, εφόσον χρειαστεί, λειτουργικές ανωμαλίες, βλάβες ή καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στις εγκαταστάσεις διύλισης πετρελαιοειδών, όπου και εργάζεται.
Ο/Η χειριστής/ χειρίστρια μονάδων παραγωγής πετρελαιοειδών μπορεί να εργαστεί σε εγκαταστάσεις εξόρυξης και πρωτοβάθμιας επεξεργασίας αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου και σε διυλιστήρια.
Η άσκηση του συγκεκριμένου επαγγέλματος απαιτεί εξαιρετική υπευθυνότητα καθώς ο χειριστής είναι υπεύθυνος όχι μόνο για την ανθρώπινη υγεία και ζωή αλλά και την προστασία του περιβάλλοντος ενώ έχει την ευθύνη των οικονομικών επιπτώσεων των αποφάσεων που λαμβάνει. Παρόλο όμως που πρόκειται για ένα επάγγελμα μεγάλης ευθύνης, δεν υπάρχει κάποιο νομικό πλαίσιο που να το καλύπτει απόλυτα ενώ η εκπαίδευση του χειριστή βασίζεται κατά κύριο λόγο στην ερμηνεία της σχετικής νομοθεσίας από τις εκάστοτε εταιρείες. (Υ.Α.: Αριθ.34458/90 «Καθορισμός τεχνικών προδιαγραφών, διαμόρφωσης, σχεδίασης, κατασκευής, ασφαλούς λειτουργίας και πυροπροστασίας εγκαταστάσεων διυλιστηρίων και λοιπών βιομηχανιών πετρελαίου.», κεφ.19, ΦΕΚ 846/Β/31-12-90).
Επιπλέον, πρόκειται για μια εργασία της οποίας το αντικείμενο αποτελεί τη σύνθεση πολλών παραγόντων όπως για παράδειγμα, το είδος της απαιτούμενης διεργασίας- διύλιση, τις καταλυτικές διεργασίες, κλπ., και μια σειρά τεχνικών παραγόντων όπως το επίπεδο αυτοματοποίησης της μονάδας.
Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να τονίσουμε την ύπαρξη συγκεκριμένων κανόνων που διέπουν επιμέρους τμήματα της εργασίας. Οι κανόνες αυτοί είναι:
1. η κείμενη Ελληνική Νομοθεσία,
2. η κείμενη Ευρωπαϊκή Νομοθεσία και πρότυπα (ΕΝ), η οποία μπορεί να μην έχει ακόμα ενσωματωθεί στην Ελληνική καθώς και τις διεθνείς συμβάσεις, όπου έχουν εφαρμογή (π.χ. MARPOL),
3. οι ισχύουσες διαδικασίες (λειτουργίας, ασφάλειας κλπ.) του διυλιστηρίου όπως προκύπτουν και από τις οδηγίες λειτουργίας των σχεδιαστών/κατασκευαστών των μονάδων,
4. οι διμερείς συμβάσεις μεταξύ της εταιρείας και τρίτων (π.χ. άλλων εταιρειών πετρελαιοειδών, προμηθευτές, εργολάβους κλπ.),
5. τα κατά τόπους εθνικά πρότυπα (BS, DIN, ΑΡΙ κλπ.) πλην των Ελληνικών,
6. τις διαμορφωμένες βιομηχανικές πρακτικές (λειτουργίας ή σχεδιασμού) πετρελαϊκών εταιριών (γνωστές και ως best practices π.χ. τηςShell, ExxonMobil, ChevronTexaco, BPκλπ.).
Θα πρέπει να σημειωθεί εδώ πως ενώ η νομική ισχύς των εθνικών προτύπων δεν είναι άμεση, ωστόσο τα περισσότερα Ελληνικά νομοθετήματα λόγω της έλλειψης συγκεκριμένων προδιαγραφών, αναφέρονται στην εφαρμογή προτύπων όπως των BS, API, DIN, ASME κλπ.

The present study concerns the development of the occupational profile of the Petroleum Production Units  Operator, according to the applied methodology. The Petroleum Production Units Operator is responsible for  ensuring the smooth, productive, and safe operation of the petroleum production units, acting in this capacity  either on-site or through remote control and observation systems. In essence, he /she executes the work of  producing fractions of petroleum in refining units and at the same time checks, records and keeps track of the  time evolution of the different function variants to see if there are any deviations from the desired numbers.  Furthermore, he/she prepares the space and the necessary equipment for the maintenance, alteration or  expansion of the premises he/she is in charge of, monitoring their progress and checks if all the necessary  health, safety and protection of the environment measures are in place. Finally, he/she deals, if necessary, with malfunctions, breakdowns or situations of emergency in the refining units where he/she works. The petroleum  production units’ operator can be employed in units of extraction and primary process of crude oil and natural  gas and refineries as well. 

The execution of this particular profession requires high level of responsibility since the operator is responsible  not only for human health and life but for the protection of environment as well while he/she is responsible  for the economic repercussions of the decisions he/she makes. Although it is a profession of great  responsibility, there is not any legal framework that covers it completely while the operator’s training is based  mainly on the interpretation of the relevant legislation by each company (M.D.: No.34458/90 «Determination  of technical specifications of design, construction, safe operation and fire protection of refinery installations  and other oil industries», ch.19). 

Furthermore, it is an occupation whose subject is a combination of many factors as, for example, the kind of  required process- distillation, catalytic conversion, etc- and a series of technical factors such as the automation  level of each unit. At this point, we should stress the existence of certain rules that govern the various parts of  the work. These rules are:  

1. current Greek legislation, 
2. current European legislation and norms (EN), which may have not been integrated in the Greek legislation  yet, and also international conventions, where applicable (e.g. MARPOL) 
3. standard refinery procedures (operating, safety etc.) which may be derived by the units designer/construction operating manuals 
4. bilateral contracts between the company and third parties (e.g. other oil companies, suppliers, contractors  etc.) 
5. other national standards (BS, DIN, ΑΡΙ etc) other than Greek 
6. oil industry best practices (operating or design) e.g. Shell, ExxonMobil, ChevronTexaco, BP etc. 

At this point it should be underlined that while the legal validity of national standards is not direct, however,  most of the relevant Greek legislation, due to lack of particular specifications, refers to the application of  standards such as BS, API, DIN, ASME etc.  

Η παρούσα μελέτη περιλαμβάνει το επαγγελματικό περίγραμμα και το πλαίσιο εκπαιδευτικών  προδιαγραφών προγραμμάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης για το επάγγελμα  του/της «Xειριστή/χειρίστριας μονάδων παραγωγής πετρελαιοειδών». 

Το επαγγελματικό περίγραμμα συνιστά μια κωδικοποιημένη αποτύπωση του περιεχομένου του  επαγγέλματος, καθώς και των απαιτούμενων για την άσκησή του προσόντων, όπως ορίζονται στην  υπ΄αριθμ. 110988 ΚΥΑ (ΦΕΚ 566/8.5.06) με περιεχόμενο «Πιστοποίηση Επαγγελματικών Περιγραμμάτων».  Αντίστοιχα, το πλαίσιο εκπαιδευτικών προδιαγραφών προγραμμάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης  και κατάρτισης αξιοποιεί στο ακέραιο την «πρώτη ύλη» του επαγγελματικού περιγράμματος και  διατυπώνει τις ελάχιστες βασικές προδιαγραφές που προηγούνται του κάθε εκπαιδευτικού  σχεδιασμού, ανεξάρτητα από τα ιδιαίτερα θεσμικά του χαρακτηριστικά. 

Η δομή, το περιεχόμενο και ο τρόπος παρουσίασης της μελέτης, δίνει τη δυνατότητα αξιοποίησής της  από πολλαπλές ομάδες στις οποίες απευθύνεται, εξυπηρετώντας διαφορετικούς κάθε φορά σκοπούς. 

Ειδικότερα, μπορεί να αξιοποιηθεί από: 

− εργαζόμενους ή ανέργους, ως εργαλείο πληροφόρησης για το επάγγελμα ή περιγραφής και  τεκμηρίωσης των γνώσεων/δεξιοτήτων/ικανοτήτων τους, 

− υπηρεσίες απασχόλησης και συμβουλευτικής σταδιοδρομίας, κατά τη παροχή των υπηρεσιών  τους  

− φορείς εκπαίδευσης/κατάρτισης, για να προσαρμόσουν τα προγράμματά τους,  − επιχειρήσεις, για να περιγράψουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις δεξιότητες και τα προσόντα των  εργαζομένων στις σχετικές θέσεις εργασίας. 

Η μελέτη ακολουθεί ένα δομημένο πρότυπο με συγκεκριμένες μεθοδολογικές προδιαγραφές που  ορίζονται στις Προδιαγραφές Εκσυγχρονισμένης Μεθοδολογίας, Προτύπων και Εργαλείων Εκπόνησης  Επαγγελματικών Περιγραμμάτων και Πλαισίων Προδιαγραφών Προγραμμάτων2, οι οποίες εγκρίθηκαν  με την υπ’ αριθμ. ΓΔ/12832/15-04-21 Απόφαση της υπ’ αριθμ. 443ης/14-04-21 Συνεδρίασης του Δ.Σ. του  Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π. 

Συγκεκριμένα, η μελέτη εμπεριέχει: i) την εισαγωγή, ii) τη σύνοψη του επαγγελματικού περιγράμματος,  iii) την ανάλυση του επαγγελματικού περιγράμματος, iv) τη βιβλιογραφία και v) το Πλαίσιο  Εκπαιδευτικών Προδιαγραφών Προγραμμάτων.  

i)Η εισαγωγή προσδιορίζει αδρά το περιεχόμενο της μελέτης και τον τρόπο αξιοποίησής της.  

1. ii) Η σύνοψη του επαγγελματικού περιγράμματος, παρουσιάζει περιληπτικά τις βασικές πληροφορίες  της ανάλυσης του επαγγέλματος. 

iii) Η ανάλυση του επαγγελματικού περιγράμματος περιλαμβάνει τις παρακάτω ενότητες: 

• Ενότητα Α: Τίτλος και ορισμός του επαγγέλματος / ειδικότητας. 
• Ενότητα Β: Ανάλυση του επαγγέλματος / ειδικότητας – «προδιαγραφές». 
• Ενότητα Γ: Απαραίτητες γνώσεις, δεξιότητες και ικανότητες για την άσκηση του επαγγέλματος  / ειδικότητας. 

• Ενότητα Δ: Προτεινόμενες διαδρομές για την απόκτηση των απαιτούμενων προσόντων.  • Ενότητα Ε: Ενδεικτικοί τρόποι αξιολόγησης των απαιτούμενων γνώσεων, δεξιοτήτων και  ικανοτήτων. 

Στην Ενότητα Α καταγράφονται οι γενικότερες συνθήκες άσκησης του επαγγέλματος, οι  τεχνολογικές και άλλες αλλαγές που το επηρεάζουν, οι προοπτικές του επαγγέλματος στην αγορά  εργασίας και των κλάδων δραστηριότητας στους οποίους ασκείται, καθώς και οι ρυθμίσεις που  ισχύουν σχετικά με την άσκησή του. 

Στην Ενότητα Β αποτυπώνεται το περιεχόμενο του επαγγέλματος. Αναλύεται σε Κύριες  Επαγγελματικές Λειτουργίες (ΚΕΛ1 έως ΚΕΛν), κάθε ΚΕΛ αναλύεται σε Επιμέρους Επαγγελματικές  Λειτουργίες (ΕΕΛ) και κάθε ΕΕΛ σε Επαγγελματικές Εργασίες (ΕΕ). Για κάθε ΕΕΛ προσδιορίζονται τα  Κριτήρια Επαγγελματικής Ανταπόκρισης (ΚΕΑ) και το Εύρος Εφαρμογής (ΕυΕ) της.  

Στην Ενότητα Γ αναλύονται οι απαιτούμενες γνώσεις, δεξιότητες και ικανότητες που είναι  απαραίτητες για την αποτελεσματική εκτέλεση κάθε ΕΕΛ. 

Στην Ενότητα Δ καταγράφονται οι διαδρομές για την απόκτηση των απαιτούμενων προσόντων. Στην Ενότητα Ε οι ενδεικτικοί τρόποι αξιολόγησης των απαιτούμενων γνώσεων και δεξιοτήτων. 

1. iv) Στη βιβλιογραφία παρατίθενται βιβλία, άρθρα κ.λπ. πάνω στα οποία στηρίζεται η συγγραφή των  ενοτήτων του επαγγελματικού περιγράμματος ενώ, παράλληλα, συνιστούν προτάσεις για περαιτέρω  μελέτη και εμβάθυνση στο αντικείμενο ή στο επάγγελμα. 

Για την ανάπτυξη της παρούσας μελέτης συστάθηκε ομάδα εργασίας στην οποία συμμετείχαν ο Συργκάνης Αριστείδης (συγγραφέας), ο Καυκόπουλος Διονύσιος (εμπειρογνώμονας) και οι Βάϊας  Παναγιώτης, Κοσμέτος Κοσμάς (πληροφορητές). Η τελική σύνθεση του Επαγγελματικού Περιγράμματος  πραγματοποιήθηκε από τον συγγραφέα, υπό τη συμβουλευτική υποστήριξη της Γκοντίνου Χρυσάνθης  και υπό την επιστημονική εποπτεία και τον συντονισμό των επιστημονικών στελεχών του ΙΝΕ ΓΣΕΕ  Ρένας Βαρβιτσιώτη, Ιάκωβου Καρατράσογλου και Παναγιώτη Νάτση.  

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ  

Ο χειριστής μονάδων παραγωγής πετρελαιοειδών είναι υπεύθυνος για την ομαλή, παραγωγική και ασφαλή λειτουργία των  επιμέρους μονάδων παραγωγής πετρελαιοειδών ενεργώντας για τον σκοπό αυτό είτε απευθείας στο πεδίο, είτε μέσω  συστημάτων τηλεχειρισμού και παρακολούθησης. Ουσιαστικά, εκτελεί εργασίες για την παραγωγή κλασμάτων πετρελαίου στις  εγκαταστάσεις διύλισης πετρελαιοειδών και ταυτόχρονα ελέγχει, καταγράφει και παρακολουθεί την χρονική εξέλιξη των  διαφόρων μεταβλητών λειτουργίας για να διαπιστώσει τυχόν αποκλίσεις από τις επιθυμητές τιμές. Επίσης, προετοιμάζει τον  χώρο και τον επιμέρους εξοπλισμό για την εκτέλεση εργασιών συντήρησης, μετατροπών ή επεκτάσεων στις εγκαταστάσεις  ευθύνης του παρακολουθώντας την εξέλιξη τους ως υπεύθυνος για τον έλεγχο της τήρησης των προβλεπόμενων μέτρων υγείας,  ασφάλειας και προστασίας του περιβάλλοντος. Τέλος αντιμετωπίζει, εφόσον χρειαστεί, λειτουργικές ανωμαλίες, βλάβες ή  καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στις εγκαταστάσεις διύλισης πετρελαιοειδών, όπου και εργάζεται 

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΝΑΣΧΟΛΗΣΗΣ  

− Εγκαταστάσεις εξόρυξης και πρωτοβάθμιας επεξεργασίας αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου − Διυλιστήρια πετρελαίου 

ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ  

Δεν υπάρχουν προϋποθέσεις άσκησης του επαγγέλματος. 

ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΑΠΟΚΤΗΣΗΣ ΤΩΝ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ  

Οι υφιστάμενες εκπαιδευτικές διαδρομές είναι αυτές που προσδιορίζονται από νομοθετικές ρυθμίσεις, οι οποίες είναι σε ισχύ και περιγράφουν τις προϋποθέσεις για την απόκτηση επαγγελματικών αδειών και επαγγελματικών δικαιωμάτων για ένα  συγκεκριμένο επάγγελμα. 

Για το παρόν επαγγελματικό περίγραμμα δεν απαιτείται άδεια άσκησης επαγγέλματος. 

Παρακάτω προτείνονται εναλλακτικές επιλογές διαδρομών που μπορεί να ακολουθήσει κάποιος για να αποκτήσει τα  απαιτούμενα προσόντα άσκησης του επαγγέλματος. 

Προτεινόμενες Διαδρομές Απόκτησης των Απαιτούμενων Προσόντων:  

3 Στην παρούσα μελέτη η φράση «Χειριστής μονάδων παραγωγής πετρελαιοειδών» αναφέρεται σε όλα τα φύλα. Το αρσενικό γραμματικό γένος χρησιμοποιείται για  καθαρά πρακτικούς λόγους.

x 

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ  

− Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενέργειας (Π.Ο.Ε.) (πρώην Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων στα Πετρελαιοειδή Διυλιστήρια  και Χημική Βιομηχανία Π.Ο.Ε.Π.Δ.Χ..Β.) 

− Πανελλήνιο Σωματείο Εργαζομένων στα Ελληνικά Πετρέλαια (ΠΣΕΕΠ) 

− Σωματείο εργαζομένων Motor Oil (Σ.Ε.Μ.Ο)  

− Σωματείο εργαζομένων στα πετρέλαια Καβάλας (To Βαρέλι)  

− ΓΣΕΕ 

− Κλαδικό Ινστιτούτο εργασίας Πετρελαίου και Χημικής Βιομηχανίας.  

− Ένωση Ελλήνων Χημικών (ΕΕΧ) 

− Εργατικά Κέντρα (Ελευσίνας , Θεσσαλονίκης , Καβάλας,) 

ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ  

− Παράγει κλάσματα πετρελαίου στις μονάδες διύλισης πετρελαιοειδών. 

− Παρακολουθεί τις λειτουργικές παραμέτρους στις εγκαταστάσεις διύλισης πετρελαιοειδών ευθύνης του. − Προετοιμάζει τον χώρο και τον επιμέρους εξοπλισμό για την εκτέλεση των εργασιών συντήρησης, μετατροπής ή επέκτασης  του εξοπλισμού στις εγκαταστάσεις ευθύνης του. 

− Αντιμετωπίζει λειτουργικές ανωμαλίες, βλάβες ή καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στις εγκαταστάσεις διύλισης πετρελαιοειδών  ευθύνης του. 

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ  

− Αγγλικά (Τεχνική Ορολογία) 

− Ασφάλεια Εργασίας 

− Αυτοματισμοί Βιομηχανικών Εγκαταστάσεων 

− Βασικές αρχές μηχανολογικού σχεδίου 

− Ειδική Χημική Μηχανολογία 

− Εφαρμογές Ψηφιακών Συστημάτων στη Βιομηχανία 

− Ηλεκτροτεχνικές Εφαρμογές 

− Θερμοδυναμική 

− Μηχανική – Αντοχή Υλικών 

− Μηχανική Ρευστών 

− Μοντελοποίηση και Προσομοιώσεις Χημικών Διεργασιών 

− Νομοθεσία (Τελωνειακή Νομοθεσία, Κανονισμοί Λιμένος, Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία, Προστασία Περιβάλλοντος, κλπ.) − Παραγωγή Υγρών και Αέριων Καυσίμων 

− Ποιοτικός Έλεγχος Καυσίμων 

− Προστασία Περιβάλλοντος 

− Πυροσβεστικά Συστήματα 

− Τεχνολογία Προϊόντων Πετρελαίου 

− Τεχνολογία Υλικών – Προηγμένα Υλικά 

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ  

− Αντιμετώπιση ΒΑΜΕ 

− Αποστράγγιση και Καθαρισμός Εξοπλισμού στις Εγκαταστάσεις Διύλισης Πετρελαιοειδών 

− Δειγματοληψία Πετρελαιοειδών

− Διαχείριση Καταστάσεων Έκτακτης Ανάγκης για διαφορετικής κλίμακας περιστατικά 

− Έγχυση Χημικών Προσθέτων σε Κλάσματα Πετρελαίου 

− Εκτέλεση Ασκήσεων Ετοιμότητας 

− Εκτέλεση ελέγχων φυσικοχημικών παραμέτρων 

− Έλεγχος Τήρησης Κανονισμών Ασφάλειας στις Εγκαταστάσεις Διύλισης Πετρελαιοειδών 

− Εφαρμογή Στοιχείων ΑΡΙ MPMS 

− Ηλεκτρική και Μηχανική Απομόνωση Εξοπλισμού στις Εγκαταστάσεις Διύλισης Πετρελαιοειδών − Λειτουργία Συστημάτων Ελέγχου – Εποπτείας Λειτουργίας (DCS, SCADA, PLC) 

− Μετρήσεις Εύφλεκτων και Τοξικών Αερίων 

− Ρύθμιση Λειτουργικών Παραμέτρων Εξοπλισμού στις Εγκαταστάσεις Διύλισης Πετρελαιοειδών − Σύνταξη Αναφορών Ανασφαλών Καταστάσεων και Συμβάντων 

− Τήρηση Διεθνών Συμβάσεων (ISGOTT, MARPOL, κλπ.) 

− Τήρηση ημερολογίου βάρδιας στις Εγκαταστάσεις Διύλισης Πετρελαιοειδών Προσανατολισμός στην επίτευξη αποτελεσμάτων − Τήρηση κανόνων ασφαλείας 

− Φυσικός Έλεγχος Παρακολούθησης Λειτουργίας Εξοπλισμού στις Εγκαταστάσεις Διύλισης Πετρελαιοειδών Χρήση Μηχανογραφικών Εφαρμογών (πχ. SAP) 

ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ